و لهذا جناب مقدّس ايزدى تعالى شأنه در شريعت مقدسهء نبوى صلى اللَّه عليه و آله براى انتظام امور عباد ، و دفع فتنه و فساد ، از قطّان « 1 » به وادى و بلاد ، احكام حدود و قصاص و ديات مقرر فرمود ، كه زاجر نفوس شريره از ارتكاب فتنه و فساد ، و داعى ايشان به سلوك طريق صلاح و سداد بوده باشد . و چون اكثر احكام مباحث مذكوره از جملهء غوامض مسائل فقه است ، و در غالب آنها اختلاف بسيار ميان فقهاء رضوان اللَّه عليهم است ، لهذا فقير بامر من يجب امتثال امره « 2 » متع اللَّه المسلمين ببقائه ، احكام مزبوره را در اين رساله بلغت فارسى ايراد مىنمايم ، كه نفعش اعم ، و فايده‌اش اتم بوده باشد . و پنج چيز است كه در شريعت جميع پيغمبران حفظ آنها لازم و متحتم بوده : اول دين ، دوم نفس ، سيّم مال ، چهارم نسب ، پنجم عقل . و حفظ دين به اقامهء عبادات است ، و كشتن كافران و مرتدّان « 3 » و جارى گردانيدن حدود و تعزيرات « 4 » بر جمعى كه اينها را سبك شمارد ، و حفظ نفس به قصاص كردن و ديه گرفتن است ، چنانچه حق تعالى فرموده است « وَ لَكُمْ فِي الْقِصاصِ حَياةٌ يا أُولِي الْأَلْبابِ » « 5 » يعنى از براى شما در قصاص كردن زندگى هست اى صاحبان عقول ، زيرا كه اگر كشنده را بعوض مقتول نكشند ، و جراحت كننده را بعوض جراحت نكنند ، يا ديه نگيرند كشتن و فساد در عالم بسيار مىشود . و حفظ نسب به نكاح و ملك يمين از كنيزان ، و منع از زنا و لواط و امثال آنها كردن ، و حد مرتكب آنها جارى گردانيدن است .

--> ( 1 ) قطّان : جمع قاطن است ، و قاطن بمعنى مقيم است . ( 2 ) مراد شاه سلطان حسين صفوى است ، و نام او در مقدمه نسخه شماره ( 3631 ) خطى كتابخانه آية اللَّه مرعشى نجفى در قم برده شده . ( 3 ) مرتد ، كسى است كه بعد از مسلمان بودن كافر شود ، بطور مفصل مورد بحث قرار مىگيرد در مسائل آينده . ( 4 ) تعزير در لغت بمعنى تأديب است ، و بحسب شرع عقوبت يا اهانتى كه به مستحق آن جارى مىشود . ( 5 ) سورهء بقرة ( 2 ) : 179 .